Najdroższy Ojcze!

Przypuszczam, żeś i Ty już mnie opłakał, myśląc, żem umarł. Były wystarczające ku temu powody. Ja również nie sądziłem, że mogę do tej pory żyć, ani też nie robię sobie wielkiej nadziei na to, że przeżyję tak ogromne prześladowanie. Minął już prawie rok, jak do tych wybrzeży dotarli nasi oswobodziciele, pobudowano umocnienia, wzniesiono domy, ale i umarło paręset mieszkańców Kochinchiny. I cóż? Osiągnęliśmy już pokój? O, ukochany Ojcze! Przebiegła polityka Europy kompletnie zadrwiła sobie z naszych nadziei. Myśleliśmy, my naiwni, że jedynie żarliwość religijna przywiodła katolickie siły zbrojne do tego królestwa w celu ukarania króla, a w wypadku gdyby nie uczynił odpowiedniego zadośćuczynienia, żeby odebrać mu królestwo, które Francja dała jego pradziadowi. Póki co jeszcze nic nie zdziałano dla dobra religii, a to, jakie są zamiary Francji wobec Kochinchiny, pokaże przyszłość. Z przyjemnością rozwodziłbym się jeszcze na ten temat, ale nie pozwala mi na to krótka forma listu.

Szkody, które dotąd ponieśliśmy, są ogromne. Nasze misje, swego czasu kwitnące, straciły swą rześkość i piękno. Ileż zniszczonych wiosek, ilu obrabowanych chrześcijan, iluż wysłanników Pana umarłych czy też wygnanych! Naprawdę chce się płakać, widząc, jak jednych prowadzą na szafot, innych trzymają w lochach przez długi czas, a jeszcze innym burzy się ich domy, złupiwszy je najpierw, zostawiając nieszczęsnych na ulicy bez kawałka chleba, dzięki któremu mogliby się utrzymać przy życiu. O, my biedni grzesznicy!

Dokładnej liczby wygnanych, czy to misjonarzy, czy chrześcijan, nie mogę ci podać, bo nie mam pod ręką wykazu, lecz jest ich wielu. Nie licząc czcigodnych wikariuszy apostolskich, o których już pisałem Ci w poprzednim liście, śmiercią męczeńską zginęło oprócz tego dziewiętnastu tutejszych kapłanów, wielu misjonarzy i chrześcijan, których dokładnej liczby też nie znam.

Wszystko to się tyczy tylko naszych misji, gdzie liczyliśmy dwieście tysięcy chrześcijan. Byłoby dla nas pewną pociechą móc przewidzieć kres tylu niedoli, ale bieg spraw w porcie Turon nie pozwala nam na to.

Obecnie cieszę się dość dobrym zdrowiem, choć z powodu panujących okoliczności nie tak dobrym, jak można byłoby sobie tego życzyć. Od siedmiu miesięcy we dwóch Europejczyków mieszkamy potajemnie w małym domu z piwnicą, by ukryć się tam, gdyby przypadkiem mandaryni chcieli nam złożyć wizytę. Jeśli dowiedziałbyś się, że mnie schwytano i umęczono za wiarę, nie płacz. Ciesz się raczej z powodu szczęścia, jakie mi przypadło w udziale. Żegnam Was - Ciebie, Ojcze, moją Matkę, mego brata, siostry, naszych krewnych i przyjaciół, na wypadek gdybym nie mógł napisać do Was kolejnego listu. Polecajcie mnie Bogu i Matce Bożej, by udzielili mi potrzebnych łask, abym umarł z miłości do Nich. Z Bogiem, mój Ojcze.