Gdy się zbliżał dzień, w którym Monika miała odejść z tego życia - który to dzień Ty znałeś, my zaś nie - zdarzyło się, jak przypuszczam, za Twoim tajemnym zrządzeniem, że ona i ja staliśmy wsparci przy oknie, skąd rozciągał się widok na ogród domu, w którym mieszkaliśmy w Ostia Tiberina, gdzie z dala od zgiełku tłumu, po długiej i nużącej podróży przygotowywaliśmy się do żeglugi. Otóż rozmawialiśmy tak mile i "zapominając o tym, co już przeszło, a zwracając się ku przyszłości" dociekaliśmy w obliczu Prawdy, którą Ty jesteś, jakie będzie wiekuiste życie świętych, to, czego "ani oko nie widziało, ani ucho nie słyszało, ani serce człowieka nie zdołało pojąć".

Lecz nasze serca wyrywały się ku tryskającym wodom źródeł Twoich, źródeł życia, płynących od Ciebie.

Mówiłem o tym, chociaż nie tak i nie tymi słowami. Ale Ty wiesz, Panie, że tego dnia, gdyśmy tak rozmawiali i świat ten, i wszystkie jego powaby nie miały dla nas uroku, że wtedy rzekła do mnie matka: "Synu, jeśli o mnie chodzi, nic mnie już w tym życiu nie cieszy. Nie wiem, co tu jeszcze porabiam i dlaczego tu jestem, utraciwszy już przywiązanie do świata. Dla jednego tylko pragnęłam czas jakiś pozostać przy życiu, a mianowicie, aby cię ujrzeć chrześcijaninem i katolikiem. Bóg ponad miarę spełnił moje prośby, bo jesteś w dodatku jeszcze i jego sługą, a dobra ziemskie nie mają dla ciebie znaczenia. Cóż więc tu porabiam?"

Nie pamiętam dokładnie, co jej na to odpowiedziałem, bo tymczasem w przeciągu niespełna pięciu dni lub niewielu więcej ogarnęła ją gorączka. W czasie tej choroby pewnego dnia straciła przytomność i nie poznawała obecnych. Zbiegliśmy się do niej, a ona nagle oprzytomniała i spoglądając na mnie i na mojego brata, rzekła, jakby pytając się: "Gdzie byłam?" Ja milczałem i powstrzymywałem się od płaczu. A mój brat coś tam mówił, że wolałby raczej, by umierała w swojej ojczyźnie, a nie w obcym kraju. Słysząc to ona, spojrzała nań strwożona, że takie myśli przychodzą mu do głowy, a następnie popatrzyła na mnie i powiedziała: "Patrz, co on mówi".

I zaraz potem zwróciła się do nas: "Złóżcie gdziekolwiek moje ciało i troska o nie niech wam nie sprawia kłopotu; o jedno was tylko proszę, gdziekolwiek będziecie, pamiętajcie o mnie przy ołtarzu Pana". A gdy z trudem wypowiedziała te słowa, zamilkła i popadła w jeszcze większą niemoc.