Przebywaliśmy osiem dni w klasztorze kluniackim. Zaprawdę, wielu tam spotkałem takich jak Paweł, wielu takich jak Antoni - i chociaż nie przebywali na pustyni, to nie będą pozbawieni nagrody pustelników, bo naśladują ich czyny. Gdy bowiem poznałem bliżej życie tej wspólnoty, wzajemną życzliwość i miłość jej członków i doskonałe zachowanie tradycji monastycznej, ujrzałem w niej jak gdyby obraz pierwszej wspólnoty chrześcijańskiej, o której pisze święty Łukasz: "Jeden duch i jedno serce ożywiały wszystkich wierzących; i wszystko mieli wspólne".

Wzorem tej pierwotnej gminy, a raczej niebiańskiej ojczyzny, nie ma wśród nich żadnych utrapień, żadnych braków; panuje tam miłość bratnia i wielka radość ducha. Wszystkich łączy więź pokoju, wzajemna przychylność i wielkoduszność. Nadzieja dodaje im otuchy, wiara jest źródłem ich mocy, strzeże ich czystość serc i umiar, oczyszcza pełne oddania posłuszeństwo; święcie zachowuje się tam zwyczaje monastyczne, gorliwie przestrzega surowości życia i karności w przestrzeganiu przepisów. A prostota odzieży, posłania i pomieszczeń jest godna świętego Ojca Benedykta.

Zaiste, godna szacunku jest ta wspólnota Chrystusowa, Izrael Boży. Porzucił on upodlające niewolnictwo Egiptu, przeszedł szczęśliwie przez Morze Czerwone i pogrążył w nim nieprzyjaciół, a strzegąc arki Pana zwyciężył uniesione pychą Jerycho. W tym domu udziela się hojnego wsparcia ubogim, z wielką gościnnością przyjmuje się przybywających; nikt nie odchodzi stamtąd głodny lub niezaopatrzony, żaden z przybywających gości nie pozostaje nieprzywitany ani nie odjeżdża bez godnego pożegnania.

Źródłem tego świętego życia jest łaska Boża spływająca na nich za sprawą Ducha Świętego poprzez opata. Od niego czerpią to, co tak obficie udzielają innym, a z jego nauki i postępowania biorą przykład życia monastycznego i wierności łasce Bożej. Opat jest bowiem pełen pokory i dobroci, łagodny i wszystkim dostępny, wyróżniający się wśród innych zachowaniem i pogodą oblicza. Bóg wszechmocny obdarzył go bojaźnią Pana, wzbudził w nim żarliwą miłość i ozdobił wielu cnotami, aby mógł mu powierzyć pasterzowanie temu Kościołowi. Pragnę dodać jeszcze parę słów o wyposażeniu tego miejsca, bo przecież i środki materialne są potrzebne do życia. Otóż wszystkie zabudowania są wzniesione z kamienia i pomieszczenia zgodne z tradycją mnichów. Ogromny kościół o łukowym sklepieniu posiada wiele ołtarzy, przechowuje się w nim wiele świętych relikwii, jest wyposażony w bogaty i różnorodny skarbiec. Przepiękny i rozległy budynek klasztorny samym swoim wystrojem zdaje się zachęcać do zamieszkania w jego wnętrzu. Refektarz, bez żadnych ozdób, jest utrzymywany w wielkiej prostocie i jest bardzo przestronny, tak że nie brak tam miejsca braciom gromadzącym się na posiłki. W każdym pomieszczeniu jest woda bieżąca doprowadzona ukrytymi przewodami i w podziwu godny sposób sama z nich płynąca. Wiele jeszcze dodatnich rzeczy można powiedzieć o tym klasztorze.