Świat dzisiejszy okazuje się zarazem mocny i słaby, zdolny do najlepszego i do najgorszego; stoi bowiem przed nim otworem droga do wolności i do niewolnictwa, do postępu i do cofania się, do braterstwa i do nienawiści. Poza tym człowiek staje się świadomy tego, że jego zadaniem jest pokierować należycie siłami, które sam wzbudził, a które mogą go zmiażdżyć lub też mu służyć. Dlatego zadaje sobie pytania.

Zakłócenia równowagi, na które cierpi świat dzisiejszy, w istocie wiążą się z bardziej podstawowym zachwianiem równowagi, które ma miejsce w sercu ludzkim. W samym bowiem człowieku wiele elementów zwalcza się nawzajem. Będąc bowiem stworzeniem, doświadcza on z jednej strony wielorakich ograniczeń, a z drugiej strony czuje się nieograniczony w swoich pragnieniach i powołany do wyższego życia. Przyciągany wielu ponętami, musi wciąż wybierać między nimi i wyrzekać się niektórych. Co więcej, będąc słabym i grzesznym, nierzadko czyni to, czego nie chce, nie zaś to, co chciałby czynić. Stąd cierpi rozdarcie w samym sobie, z czego z kolei tyle i tak wielkich rozdźwięków rodzi się w społeczeństwie.

Bardzo wielu ludzi, których życie skażone jest praktycznym materializmem, odwraca się od jasnego ujęcia tego dramatycznego stanu rzeczy, natomiast uciskani nędzą doznają przeszkody w zastanowieniu się nad nim. Wielu spodziewa się znaleźć spokój w różnorakim tłumaczeniu świata, jakie im się podaje. Niektórzy wreszcie oczekują prawdziwego i pełnego wyzwolenia rodu ludzkiego od samego wysiłku człowieka i są przeświadczeni, że przyszłe panowanie człowieka nad ziemią zadowoli wszystkie pragnienia jego serca. Nie brak i takich, którzy zwątpiwszy w sens życia, chwalą śmiałość tych, którzy uważając egzystencję ludzką za pozbawioną wszelkiego znaczenia, usiłują je nadać swojemu życiu w całości wedle własnego tylko pomysłu.

Mimo to, wobec dzisiejszej ewolucji świata, z każdym dniem coraz liczniejsi stają się ci, którzy bądź stawiają zagadnienia jak najbardziej podstawowe, bądź to z nową wnikliwością rozważają: czym jest człowiek; jaki jest sens cierpienia, zła, śmierci, które istnieją nadal, choć dokonał się tak wielki postęp? Na cóż te zwycięstwa, tak wielką okupione ceną; co może człowiek dać społeczeństwu, a czego się od niego spodziewać; co nastąpi po tym życiu ziemskim?

Kościół zaś wierzy, że Chrystus, który za wszystkich umarł i zmartwychwstał, może człowiekowi przez Ducha swego udzielić światła i sił, aby zdolny był odpowiedzieć najwyższemu swemu powołaniu; oraz że nie dano ludziom innego pod niebem imienia, w którym by mieli być zbawieni. Podobnie też wierzy, że klucz, ośrodek i cel całej ludzkiej historii znajduje się w jego Panu i Nauczycielu. Kościół utrzymuje nadto, że u podłoża wszystkich przemian istnieje wiele rzeczy nie ulegających zmianie, a mających swą ostateczną podstawę w Chrystusie, który jest Ten sam wczoraj, dziś i na wieki.

Z tej liczby ludzi doskonałych i, jak można by powiedzieć, z tego korzenia świętych, powstali później anachoreci, niejako ich kwiaty i owoce. Wiem, że zapoczątkowali ten rodzaj życia święty Paweł i święty Antoni. Oni więc, nie jak niektórzy inni z powodu ich małoduszności i niecierpliwości, ale ze względu na pragnienie zysku bardziej wzniosłego i kontemplacji Boga zdobyli tajemnice pustyni, chociaż nawet powiada się, że pierwszy z nich, Paweł, zmuszony przez konieczność, schronił się na pustyni, by uciec przed zakusami swoich krewnych w czasie prześladowań. Tak więc z tego rodzaju karności, którą teraz przywołałem, wziął początek inny rodzaj doskonałości, którego naśladowcy słusznie są nazywani anachoretami, to znaczy: ludźmi oddzielonymi od świata. Tak jest, gdyż oni, niezadowoleni ze zwycięstwa, poprzez które udało im się, gdy żyli pośród ludzi, pokonali tajemne zakusy demona. Pragnąc jednak walczyć przeciw demonom na otwartej przestrzeni i w jawnej walce, nie lękają się wkraczać w rozległe miejsca pustyni, naśladując Jana Chrzciciela. On bowiem przez całe życie przebywał na pustyni, jak Eliasz i Elizeusz oraz ci, o których wspomina Apostoł: "Tułali się w skórach owczych, kozich, w nędzy, w utrapieniu, w ucisku - świat nie był ich wart - i błąkali się po pustyniach i górach, po jaskiniach i rozpadlinach ziem" (Hbr 11, 37-38).

Pan tak mówi o nich w sposób przenośny do Hioba: "Kto wypuścił dzikiego osła i kto go rozwiązał? Za dom mu dałem pustkowie, legowiskiem zaś jego słona ziemia. Śmieje się z miejskiego zgiełku i krzyków poganiacza nie słyszy, w górach szuka pokarmu, goni za wszelką zielenią" (Hi 39, 5-8 LXX). A także w Psalmach: "Niechaj to mówią odkupieni przez Pana, ci, których wybawił z rąk przeciwnika" (Ps 107, 2), i od razu obok: "Błądzili na pustyni, na odludziu: do miasta zamieszkałego nie znaleźli drogi. Cierpieli głód i pragnienie, i ustawało w nich życie. W swoim ucisku wołali do Pana, a On ich uwolnił od trwogi" (Ps 107, 4-6). Tak ich opisuje również Jeremiasz: "Szczęśliwy mąż, gdy dźwiga jarzmo od swojej młodości. Będzie siedział samotny i pozostanie w milczeniu, gdyż Pan na niego je włożył" (Lm 3, 27-28). Zgodnie ze swoją wewnętrzną duchowością i wykonując swe dzieła, tak powtarzają śpiew psalmisty: "Jestem podobny do pelikana na pustyni, stałem się jak samotny wróbel na dachu" (Ps 102, 7-8).