WERSJA PREMIUM:


Tu jesteś:


Menu:

tolle.pl poleca:

Wesprzyj rozwój serwisu

Czytelnia

Wielki Tydzień

Ostatnia aktualizacja: 23.03.2013


Wielki Tydzień - czas bezpośrednio poprzedzający Święta Wielkanocne - wykształcał się w liturgii stopniowo. Początkowo sam post przed Wielkanocą trwał zaledwie 3 dni. Z czasem wprowadzono okres 40-dniowego postu - i wyróżniono Wielki Tydzień. Na treść wydarzeń Wielkiego Tygodnia składają się triumfalny wjazd Pana Jezusa do Jerozolimy w Niedzielę Palmową, ostatnie dyskusje Chrystusa z Sanhedrynem w świątyni, przepowiednie Chrystusa o zburzeniu Jerozolimy i o końcu świata, Ostatnia Wieczerza i Męka Pańska, wreszcie chwalebne Zmartwychwstanie. Obrzędy liturgiczne tych dni są tak skomponowane, aby ułatwić odtworzenie wydarzeń bezpośrednio związanych z tajemnicą odkupienia rodzaju ludzkiego, pobudzić do refleksji i wielkiej wdzięczności, doprowadzić do pojednania z Bogiem w sakramencie pokuty, odnowić w Kościele pierwotną gorliwość w służbie Bożej. Wielki Tydzień ma tak wysoką rangę w liturgii Kościoła, że nie dopuszcza nawet uroczystości. Gdyby zaś takie wypadły, odkłada się je na czas po Wielkanocy i po jej oktawie (np. uroczystość Zwiastowania).

Wielki Tydzień otwiera Niedziela Palmowa. Nazwa tego dnia pochodzi od wprowadzonego w XI w. zwyczaju święcenia palm. Liturgia bowiem wspomina uroczysty wjazd Jezusa do Jerozolimy, bezpośrednio poprzedzający Jego mękę i śmierć na krzyżu. Witające go tłumy rzucały na drogę płaszcze oraz gałązki, wołając: "Hosanna Synowi Dawidowemu". O uroczystym wjeździe Pana Jezusa do Jerozolimy piszą wszyscy czterej Ewangeliści. Samo to świadczy, jak wielką rangę przywiązują do tego wydarzenia z życia Jezusa Chrystusa.

Triumfalny wjazd Chrystusa do Jerozolimy
Liturgia Niedzieli Palmowej jest rozpięta między dwoma momentami: radosną procesją z palmami oraz czytaniem - jako Ewangelii - Męki Pańskiej według jednego z trzech Ewangelistów synoptycznych: Mateusza, Marka lub Łukasza (Mękę Pańską wg św. Jana czyta się podczas liturgii Wielkiego Piątku). W ten sposób Kościół podkreśla, że triumf Chrystusa i Jego Ofiara są ze sobą nierozerwalnie związane.
Bardziej uroczyste niż zwykle rozpoczęcie Eucharystii ma swoją wielowiekową historię. W Jerozolimie już w IV w. patriarcha dosiadał oślicy i otoczony radującymi się tłumami wjeżdżał na niej z Góry Oliwnej do miasta. Zwyczaj ten wszedł do powszechnej praktyki na Zachodzie w wieku V i VI. Poświęcanie palm wprowadzono do liturgii dopiero w wieku XI. Aż do reformy z 1955 r. istniał zwyczaj, że celebrans wychodził w Niedzielę Palmową przed kościół, a bramę świątyni zamykano. Kapłan uderzał w nią krzyżem trzykrotnie, wtedy dopiero brama otwierała się i kapłan z uczestnikami procesji wstępował do wnętrza kościoła, aby odprawić Mszę świętą. Symbol ten miał wiernym przypominać, że zamknięte niebo zostało nam otworzone dzięki zasłudze krzyżowej śmierci Chrystusa.
Obecnie kapłan w Niedzielę Palmową nie przywdziewa szat pokutnych, fioletowych, jak to było w zwyczaju dotąd, ale czerwone; procesja zaś ma charakter triumfalny. Chrystus wkracza do świętego miasta jako jego Król i Pan, odbiera spontaniczny hołd od mieszkańców Jerozolimy. Przez to Kościół chce podkreślić, że kiedy Chrystus Pan za kilka dni podejmie się tak okrutnej śmierci, to jednak nigdy nie pozbawi się swojego majestatu królewskiego i prawa do panowania. Przez mękę zaś swoją i śmierć to prawo jedynie umocni. Godność królewską Chrystusa Pana akcentują antyfony i pieśni, które śpiewa się w czasie rozdawania palm i procesji.

Palmy
W XI w. pojawił się zwyczaj święcenia palm. Wierni przechowują je przez cały rok, aby w następnym roku mogły zostać spalone na popiół, którym są posypywane nasze głowy w Środę Popielcową. W Polsce, gdzie trudno o prawdziwe gałązki palmowe, jest tradycja przygotowywania specjalnych palemek. Najczęściej są one robione z gałęzi wierzbowych z baziami i z liści bukszpanu lub borówek. W niektórych regionach kolorowe palmy przygotowywane są z suszonych kwiatów. W wielu parafiach organizowane są konkursy na najpiękniejszą lub największą palmę. Na Kurpiach palmy dochodzą do wielkości 2-3 metrów i są zwykle pięknie przystrojone w sztuczne kwiaty. Procesja z palmami jest z jednej strony upamiętnieniem wydarzenia sprzed wieków, z drugiej zaś - naszym kroczeniem wraz z Chrystusem ku ofierze, którą dzisiaj jest Msza święta. Ogłaszając Chrystusa Królem zgadzamy się w ten sposób na to, że nasza droga do Ojca prowadzi zawsze przez krzyż.
We Włoszech i w Hiszpanii w Wielkim Tygodniu urządza się przez 7 dni z niezwykłym pietyzmem i okazałością procesje pasyjne. Po ulicach wielu miast przeciągają procesje, zwane Passos, mężczyzn i kobiet, ubranych na czarno, często z nasuniętymi na głowę kapturami. Na balkonach ustawia się kwiaty, zapala się mnóstwo światełek, uplecionych misternie w barwne dywany. Przy świetle świec i biciu dzwonów idzie długi pochód z niezliczonymi wizerunkami Chrystusa, Matki Bożej i świętych.

Palmy
W Polsce Niedziela Palmowa nosiła także nazwę Niedzieli Kwietnej, bo zwykle przypada w kwietniu, kiedy to pokazują się pierwsze kwiaty. W Niedzielę Palmową po sumie odbywały się w kościołach przedstawienia pasyjne. Za czasów króla Zygmunta III istniały zrzeszenia aktorów-amatorów, którzy w roli Chrystusa, Kajfasza, Piłata i Judasza chodzili po wioskach i odtwarzali misterium męki Pańskiej. Najlepiej i najwystawniej organizowały ten rodzaj przedstawienia klasztory. Do dnia dzisiejszego pasyjne misteria ludowe odbywają się w każdy Wielki Tydzień w Kalwarii Zebrzydowskiej. Widowisko o charakterze misteriów paschalnych wystawiane jest na poznańskiej Cytadeli. W ostatnim czasie to samo przedstawienie wystawiono także w Warszawie.

W Polsce poświęcone gałązki wierzbowe z baziami zatyka się za krzyże i obrazy, by strzegły domu od nieszczęść i zapewniały błogosławieństwo Boże. Wtykano także palmy na pola, aby Pan Bóg strzegł zasiewów i plonów przed gradem, suszą i nadmiernym deszczem.


Wyniszczenie i uniżenie Chrystusa
Poniedziałek, wtorek i środa Wielkiego Tygodnia są dniami szczególnie poświęconymi sakramentowi pojednania - nie wyróżniają się niczym, jeśli chodzi o liturgię. Niegdyś w Wielką Środę kapłani w kościołach odprawiali "Jutrznię". Dzisiaj ten zwyczaj można jeszcze spotkać tylko w niektórych kościołach. Na pamiątkę ucieczki Apostołów w czasie aresztowania Chrystusa gasi się po każdym psalmie jedną świecę, aż zostaje jedna. Tę bierze się z lichtarza i zanosi za ołtarz. Znika światło, symbol Chrystusa, zamordowanego przez ludzi. Po pewnym czasie kleryk ze świecą powraca zza ołtarza na znak zmartwychwstania. Wtedy kapłani uderzeniami w pulpity brewiarzem dają znać o trzęsieniu ziemi, jakie zaistniało przy tajemnicy wyjścia z grobu Chrystusa.

Od Wielkiego Poniedziałku do Wielkiej Środy włącznie Pan Jezus dzień spędzał w Jerozolimie i nauczał w świątyni, a na noc udawał się do odległej o ok. 3 km Betanii, aby tam przenocować. Zapewne gościny Jemu i Jego uczniom udzielał Łazarz w swoim domu - z wdzięczności za niedawne wskrzeszenie go z grobu.

W Wielki Poniedziałek w drodze do Jerozolimy Chrystus uczynił uschłym figowe drzewo za to, że nie znalazł na nim owocu, a tylko same liście (Mt 21, 18-19; Mk 11, 12-14). Kiedy wszedł na plac świątyni i zobaczył tam kupców z towarami i bydłem, wypędził ich stamtąd (Mt 21, 12-13; Mk 11, 15-19; Łk 19, 45-48).

W Wielki Wtorek Pan Jezus prowadził najgwałtowniejsze polemiki ze starszyzną żydowską, które zakończył wielokrotnym "biada", rzuconym na swoich zatwardziałych wrogów (Mt 21, 20 - 23, 39; Mk 11, 27-32. 41; Łk 20, 9 - 21, 1). W wielkiej też mowie eschatologicznej zapowiada całkowite zniszczenie Jerozolimy oraz koniec świata, jaki zamknie dzieje ludzkości (Mt 24, 1-41; Mk 13, 1-33; Łk 21, 5-34). Zapowie także powtórne swoje przyjście na ziemię w chwale (Mt 25, 31-46). W przypowieści o roztropnym słudze, o mądrych i głupich pannach i o talentach będzie nawoływał do czujności (Mt 24, 42-55. 30; Mk 13, 33-37; Łk 21, 34-36).

Wielka Środa ma bezpośredni już kontakt z wydarzeniami Wielkiego Czwartku i Piątku. Sanhedryn na tajnej naradzie postanawia za wszelką cenę zgładzić Jezusa. Judasz ofiaruje Wielkiej Radzie Żydowskiej swoją pomoc za srebrniki, przyrzekając śledzić Chrystusa, a gdy będzie sam - zawiadomi o tym Sanhedryn (Mt 26, 1-16; Mk 14, 1-11; Łk 22, 1-6), aby Go można było pojmać.

Szczytem roku liturgicznego i Wielkiego Tygodnia jest Święte Triduum Paschalne Męki i Zmartwychwstania Pańskiego. Obejmuje ono liturgię Mszy Wieczerzy Pańskiej, sprawowaną wieczorem w Wielki Czwartek, wielkopiątkową liturgię Męki Pańskiej oraz najbardziej uroczystą i najpiękniejszą ze wszystkich liturgii Kościoła - Wigilię Paschalną sprawowaną po zapadnięciu zmroku w Wielką Sobotę - w Wielką Noc. Triduum kończy się wieczorem w Niedzielę Zmartwychwstania.


Poniżej znajdziesz wybrane adresy stron z tekstami związanymi z przeżywaniem Wielkiego Tygodnia. Podzieliliśmy je na dwie części:

Na osobnej stronie zamieściliśmy też linki do tekstów na temat Triduum Paschalnego.

Od 1986 r. z inicjatywy Jana Pawła II w Niedzielę Palmową obchodzony jest Światowy Dzień Młodzieży. Zapraszamy do odwiedzenia strony poświęconej tym obchodom.

Więcej informacji

Kliknij tutaj - książka w księgarni Gloria24.pl
Kliknij tutaj - książka w księgarni tolle.pl
Kliknij tutaj - płyta CD Audio / MP3, audiobook
Kliknij tutaj - strona w Internecie


Niedziela Palmowa

Jan Paweł II
Oby kamienie nie zawstydziły żywych ludzi!
Homilia podczas Mszy św. w Niedzielę Palmową, 30 marca 1980 r.
wiara.pl
Niedziela Palmowa

W tłumie najbezpieczniej
Niedziela Palmowa: Triumf na ośle
Niedziela Palmowa w Jerozolimie: przed wiekami i współcześnie
Hiszpania: Domingo de Ramos
Niedziela Palmowa w Polsce: Niedziela Kwietna i bałwan
Palmy i procesje
Kurpiowskie palmy
liturgia.pl
Gloria laus
liturgia.pl
Itinerarium Egeriae: Zwyczaje wielkopostne
w Jerozolimie (IV w.)
liturgia.pl
Itinerarium Egeriae: Jerozolimska liturgia IV w. w sobotę
przed Niedzielą Palmową (format audio)
liturgia.pl
Itinerarium Egeriae: Niedziela Palmowa w Jerozolimie (IV w.)
Jakub Bluj OP
Dwa wymiary liturgii Niedzieli Palmowej
Stanisław Twarowski SJ
Radość Niedzieli Palmowej
w kontekście wydarzeń Wielkiego Tygodnia
Maria Nowak
"Hosanna" i "Ukrzyżuj!"
alumn Grzegorz Gęsikowski
Niedziela Palmowa
ks. Zdzisław Wójcik
Zwycięstwo uniżenia
ks. Henryk Zieliński
Palma i krzyż
Justyna Wołoszka
Preludium uroczystości paschalnych
Krzysztof Kołtun
Palmowa Niedziela
Tomasz Czyżewski
Palmowa medytacja
ks. Bogdan Bartołd
O Niedzieli Palmowej i nie tylko...
ks. Paweł Bejger
Czy starczy mi czasu dla Jezusa?
ks. Henryk Zieliński
Dlaczego Wielki?
Małgorzata Rekowska
Niedziela Palmowa w rodzinie
Agnieszka Dziarmaga
Jak to z palmą bywało
Katarzyna Czerniawska
Palmowa Niedziela
Wojciech Dudzik OP
Słowo krzepiące - na Niedzielę Palmową
Parafia Miłosierdzia Bożego w Szczecinie
Niedziela Palmowa (format video)
youtube.com
Niedziela Palmowa w Watykanie (format video)
youtube.com
Niedziela Palmowa w Łowiczu 2012 (format video)

Czas Wielkiego Tygodnia

wiara.pl
Najważniejszy czas świąteczny
O genezie Wielkiego Tygodnia
wiara.pl
Wielki Tydzień z wiara.pl

Wprowadzenie
Wielki Poniedziałek
Wielki Wtorek
Wielka Środa
wiara.pl
Wielki Tydzień w Hiszpanii
wiara.pl
Wielki Tydzień w Ameryce Łacińskiej:
relikty indiańskich wierzeń
Artur Karbowiak
Wielki Tydzień w liturgii jerozolimskiej z IV w.

Część pierwsza
Część druga
liturgia.pl
Itinerarium Egeriae: Wielki Poniedziałek w Jerozolimie IV w.
(format audio)
liturgia.pl
Procesja pasyjna na południu Sardynii (format audio i video)
"Nasza Arka"
Wielki Tydzień w Rzymie
Piotr Chmieliński
Tydzień naprawdę Wielki
ks. Ireneusz Skubiś
Dni, w których streszcza się tajemnica Chrystusa
Edyta Hartman
Wyjątkowy, acz wymagający czas w Kościele
Agnieszka Raczyńska-Lorek
Przed nami Wielki Tydzień
ks. Jacek Żórawski
Wielki Tydzień
Magdalena Lewandowska
Jak przeżywać Wielki Tydzień
"Gość Niedzielny"
Wydarzenia naszego odkupienia według Ewangelii
ks. Krzysztof Sudoł
Wielki Tydzień w ojczyźnie Jezusa
ks. prof. Józef Kudasiewicz
Męka naszego Pana Jezusa Chrystusa
ks. Wacław Depo
Drogi niespokojnych pytań...
ks. Czesław Galek
Potrzeba nawrócenia
abp Józef Życiński
Życiowa szkoła Krzyża
ks. Aleksander Herba
Zobaczmy, co będzie
Marek Budziarek
Via Dolorosa
ks. Lucjan Kamieński
Śladami umęczonego Zbawiciela
bp Antoni Długosz
Wielki Tydzień
Henryk Tomczyk
Misterium męki i chwały w malarstwie
Piotr Siewień
Tradycja Wielkiego Tygodnia
Małgorzata Rekowska
Wielki Tydzień w rodzinie chrześcijańskiej
Ewa Ferenc
Wielka Środa

Więcej o Wielkim Tygodniu

Praca zbiorowa
Kompendium ceremoniarza. Wielki Tydzień

Drugi tom "Kompendium ceremoniarza" poświęcony jest w całości posłudze liturgicznej podczas okresu Wielkiego Tygodnia. Ten szczytowy moment roku liturgicznego domaga się przecież wielkiej dbałości, a od strony celebracji jest wyjątkowo bogaty w znaki i akcje liturgiczne.
Gisbert Greshake
To jest dzisiaj. Medytacje na Wielki Tydzień

Znany niemiecki teolog Gisbert Greshake w swoich rozważaniach na Triduum Paschalne, czyli na Wielki Czwartek, Wielki Piątek i Wielką Sobotę, komentuje najistotniejsze fakty wydarzeń zbawczych, które miały miejsce w historii w określonym czasie, a my przeżywamy je jako rzeczywistość wciąż aktualną.
Severino Pagani
Moja Pascha z Tobą
Refleksje i modlitwy na Wielki Tydzień

Autor prowadzi czytelnika, by wraz z nim, krok po kroku przemierzał szlaki nawrócenia i oczyszczenia serca, wiodące ku radosnemu spotkaniu z Panem, który za nas cierpiał rany, przyjął śmierć krzyżową i został wskrzeszony przez Ojca mocą Ducha Świętego. Chrystus zmartwychwstał i żyje na wieki! On jest naszą radością i nadzieją.

Wyślij do nas maila

STRONA GŁÓWNA
TEKSTY ILG | OWLG | LITURGIA HORARUM | KALENDARZ LITURGICZNY | DODATEK | INDEKSY | POMOC
CZYTELNIA | ANKIETA | LINKI | WASZE LISTY | CO NOWEGO?

© Copyright by Konferencja Episkopatu Polski i Wydawnictwo Pallottinum